ŞEFTALİ VE BİLİM

Şeftali aromatik, sulu ve tatlı bir yaz meyvesidir. Dünyaya Çin’den yayıldığı düşünülmektedir. Ilıman iklimi seven bir bitkidir. Genellikle 30 yıl yaşar. Türkiye’de en çok Bursa ve Akdeniz bölgelerinde tarımı yapılır. Bilimsel adı: Prunus persica’dır. ‘’Şeftali, içerdiği bioflavonoid bileşeni sayesinde kanserli hücre oluşumu önler.’’ Şeftalinin şeceresi; üst sınıf süs eriği cinsinin bir türüdür. Gülgiller (Rosales) familyasına mensuptur. Alt sınıflarını ise nektarin ve deve tabanı- deve bastı- yassı şeftali oluşturmaktadır. Varyete bakımından bu iki sınıfta, şeftali türünün yayılış özelliği bakımından birkaç farklı morfolojik, yani yapısal özelliklerine has farklılıkları barındırmaktadır. Mesela nektarin, şeftali gibi tüylü bir kabuğa sahip değildir, en belirgin morfolojik farkı budur. Ayrıca nektarinin şeftaliden biraz daha sert bir kıvamı vardır. Yassı şeftali deve- tabanı şeftali olarak bilinen şeftali sınıfının ise belirgin morfolojisi, şeklinden ve boyutundan kaynaklıdır. Alttan ve üstten minik bir şeftaliyi bastırmışsınız gibi bir forma sahiptir. “Şeftali cildin kendisini yenilemesini sağlayarak yaşlanmayı da geciktirici bir özelliğe sahiptir. Şeftali bağırsak kurtlarının temizlenmesine yardımcı olur. Şeftali idrar söktürücü özelliğe sahiptir. Şeftali ağız kokusunu engeller.’’  Diyetisyen Salih Gürel’e göre; ‘’Bir ana öğünün hemen ardından şeftali yemek, sindirim sırasında diğer gıdalar ile birleştiğinde midede mayalanmaya neden olabilir bu da hazımsızlık, mide ekşimesi gibi sindirim rahatsızlıklarına neden olabilir. Bu nedenle ana öğününüzün hemen ardından şeftali yememelisiniz. Ayrıca şeker hastaları için şeftalinin yanında tüketecekleri süt, yoğurt, ayran kana hızlı geçişini yavaşlattığı için insülin ve şeker metabolizmada hızlı yükseliş-düşüş olmasını önlüyor. Bu sayede kan şekerinizin dengede kalmasına katkı sağlıyor.” Ayrıca şeftali P vitamini içermektedir ve bu vitaminin faydaları pek bilinmemektedir. Kan dolaşımı, kalp ritim – tansiyon düzenlenmesi, kolejen dokuların güçlü kalması ve şeker hastalıkları – dengelenmesi üzerinde bilmediğimiz pek çok etkisi bulunmaktadır.

  Bilim sıktı Gökçeciğim bize efsanelerden bahset dediğinizi duyar gibiyim. Bu nedenle gelin birazda şeftalinin felsefesini yapalım.

 ŞEFTALİ VE KÜLTÜR

 Dünyaya Çin’den yayıldığı düşünülen bu meyve; Çin kültüründen önemli bir felsefi bakış açısı getirmiştir. Uzun yaşam ve ölümsüzlük sembolü olarak kabul görmektedir.  ‘’Shi wai tao yvan’’ Anlamı (Ötede kalan şeftali bahçesi) demektir. Sahi, bir şeftaliyi kokladığınızda tatlı bir huzurun kokusudur genzinize dolan ve o muhteşem tadı cennetten bir lokma gibidir adeta. Yaşanmış ve yaşanacak olan tüm umutlar bir meyvede toplanmış ve yer yüzüne sunulmuştur bir ağacın dalında. ‘’Geleneksel Çin inancına göre, evrenin farklı dünyalarında ve farklı boyutlarında canlılar bulunmaktadır. ‘’ İşte Ötede kalan şeftali bahçesinin öğretiside; bu dünyanın geri kalanından veya bu gerçek dünyadan izole huzurlu bir yer, yani bir ütopya veya Shangri-La gibi bir yer anlamına gelir.

  Bence, her şeyin ötesinde bir umut ve huzur arayan her insan şeftaliyi seçer ve sever. Gel gelelim ki tüyü bazen tahammülsüzlüklere neden olsa da dış kabuğuna dokunmak zorunda olmadan da tadına ve keyfine varılabilir. Şöyle mis gibi bir anneanne turtası mesela! Kim bu kışkırtıcı ve bir o kadarda güvenli lezzete karşı koyabilir ki. Adeta terapi mahiyetindedir. Ve bir şeftali reçeli her zaman için çocukken yatırılan öğle uykuları kadar tatlı olabilir ve o uykularda görülen rüyalarda ki denli macera dolu yolculuklara gebe olabilir. Şeftali vizyon sahibi bir meyvedir, maceracıdır her tarifinde bir serüven vardır. Mesela bir şeftali marmeladı ev samimiyeti ve mahremiyeti demektir. Avrupai kekleri oryantalize edecek bir lezzet olarak görmemiz de biz şeftali severlere adeta bir şükür nedenidir.

 Bize bu kadar felsefe de yeter diyorsanız, hadi gelin festivallere bir bakalım.

ŞEFTALİ VE FESTİVAL

  Şeftali sevmek bir klasman meselesidir!  Öyle ki adına düzenlenen ve gelenekselleşen festivallerden söz etmek mümkündür. Bunlardan söz edecek olursak; her sene Çanakkale Umurbey Belediyesinin düzenlediği ‘’geleneksel şeftali festivali’’ nin bu yıl 24. sü Ağustos ayının ortalarına denk gelmektedir. Festival kapsamında en güzel şeftali ve en güzel şeftali bahçesi belirlenmekte ve konserler düzenlenmektedir. Birde ‘’Şeftival; Tahtalı Şeftali Festival’’i var ki Bursa’nı Tahtalı mevkinde Nilüfer Belediyesine bağlı, gelişmekte olan, bu sene 3.sü düzenlenen renkli ve lezzetli bir festivaldir. Manisa’nın ‘’Adala Şeftali festivali ‘’ ise bu yıl 24 Temmuz’da gerçekleştirildi. Son olarak yine bu yıl 25 Temmuz’da gerçekleştirilen, ‘’Selçuk Belediyesi 7. Geleneksel Belevi Şeftali Festivali’’şu sözler ile siz festival severleri davet etmişlerdi.  ‘’Güneşin tüm renklerini içine alan uzun yaşamın sembolü, taptaze, bol sulu, mis kokulu, Şeftalinin en güzeli bu bereketli topraklarda yetişir.’’  

Huzuru bulacağınız ötede ki şeftali bahçelerinde,

 nice yolculuklar yapabilmeniz temennilerimle.

Dünya Şeftali Gününüz Kutlu Olsun.

Gökçe Birsin Elyağutu