Besin kaynakları arasında önemli bir değer olan tuz Salary(ücret) kelimesinden türetildiği söylenmektedir. Literatür incelendiğinde tuzun 1700 yıllara kadar sadece besinlerde kullanıldığı, 1800 yıllarda bu değişime uğrayarak daha az tuzlu besinler tercih edildiği, 1900’lü yıllarda ise konserve, dondurma ve soğuk taşımacılığında kullanılmıştır. Günümüzde ise tuz besinlere eklenme işlevinden çok endüstriyel amaçla kullanılmaktadır (Ayaz,2008:7). Tuz saf halde iken yaklaşık olarak %40’ı Sodyum’dan %60’ı Klordan oluşmaktadır. Doğadan üretiminden sonra gri, mavi, sarı, kırmızı ve yeşil renkleri olan tuzun saf şeklinde bir rengi yoktur (Ergin,1998:10).

Yazar

Zihni BİLİR

Kategori

Gastronomi, Nedir?

Yayınlanma Tarihi

Ekim 7, 2020

Yazar Instagram

z_bilir_01

1.Sofra Tuzu

Halk arasında sofra tuzu olarak nitelendirilen bu tuz çeşidinin diğer ismi iyotlu tuzdur. Çok ince tanelere sahip olan sofra tuzu potasyum iyodür içermektedir. Yemekleri pişirme sırasında kullanılan bu tuz çeşidi genellikle az miktarda kullanılması gereklidir. Çünkü büyük miktarda kullanıldığında metalik bir tat verecektir (www.countryliving.com,2020). İnsan sağlığı açısında faydalı olan iyotlu tuz özellikle guatr hastalığına iyi gelmektedir. İlk kez İsviçre’de uygulanan iyotun tuza eklenerek satılması yöntemi 1922 yılından bu yana uygulanmaktadır (Ergin,1998:22).

2. Deniz Tuzu
Deniz tuzu üretiminde çoğunlukla kimyasal bir madde eklenmemektedir. Güneş ve rüzgârın sayesinde deniz suyunun buharlaşması sonucu gerçekleşen ayrıştırma işlemi ile elde edilmektedir. Yani denizden direk olarak elde edilebilen bir tuz çeşididir. Deniz tuzunun iyotlu ve iyotsuz olmak üzere iki çeşidi bulunmaktadır. İyot’un vücutta yetersiz olmasından dolayı troid rahatsızlığına sebep olduğu söylenmektedir. Özellikle kadınların hamilelik sırasında yeterinde iyot almaması çocuklarda zeka geriliğine yol açabilmektedir (Demirkol, Çifçi ve Çifçi, 2018:302).

3. Kaya Tuzu
Kaya tuzu, geçmişte kuruyan su kaynakları sonucu oluşan tuz çeşididir. Kuruyan denizden kalan diğer nemli kalıntıların bir şekilde tuza karışma ihtimali olması sebebi ile yemeklerde bu tuz çeşidi kullanılmaz (Demirkol, Çifçi ve Çifçi, 2018:303). Kaya tuzu mağaralarda tuz çıkarmada, güzel sanatlarda, sağlık turizminde, rekreasyonda ve depolama amacı ile kullanılır (Timur, Orhan ve Aksüt, 2014:97).

4. Kosher Tuzu
Koşher tuzu, bilindik sofra tuzundan görece daha büyük olan ve iyot vb. katkı maddesi içermeyen yenilebilir bir tuz çeşididir. Bunun yanı sıra sofra tuzu gibi sodyum klorürden oluşmaktadır (https://www.countryliving.com,2020). Koşher tuzunun, dokusu hafif ancak kabadır (aşırı tuzlanmadan kaçınmanıza yardımcı olur) ve kolayca çözünür. etlerin pişirilmesinde, salamura haline getirilmesinden ve demir tava gibi kapların temizlenme işleminde kullanılmaktadır (cookingpotsnpans.com,2020). Koşher tuzu, Yahudi diyetlerinde etin buna uygun olarak hazırlanması amacı ile kullanılır. Bu süreçte taze olarak kesilmiş et bir süre suya yatırılır ve hemen ardından tuzlanarak belirli bir zaman dinlendirilir (Kurt, 2010: 149).Ve en son aşamada yeniden yıkanır ve böylece koşher hale gelmiş olur. Aynı zamanda koşher tuz yeni kesilmiş hayvanın kanını akıtmak için etin üzerine serpilir (Demirkol, Çifçi ve Çifçi, 2018:304).

5. Himalaya Pembe Tuzu
Tüm tuzların içerinde en safı olan Himalaya pembe tuzu, Pakistan’ın Himalaya Dağları’ndaki Khewra Tuz Madeninden toplanılarak elde edilir. Pembe renginden dolayı kolayca tanınan bu tuz, insan vücudunda bulunan 84 doğal mineralin tamamını içerir (www.countryliving.com,2020).

6. Siyah Lav Tuzu
Hawii’nin volkanik adalarında elde edilmekte olan bu tuz çeşidi deniz tuzu sularından birsidir. Aktif kömür ilavesi ile siyah rengi almaktadır (cookingpotsnpans.com,2020).

7. Himalaya Kara Tuzu
Bu tuz çeşidi siyah renkten daha çok mor-kırmızı rengini andırmaktadır. Fakat öğütüldüğünde pembemsi bir renge dönüşmektedir. Bu tuzun resmi adı kala manak yani “kara tuz” olarak kullanılmaktadır. Keskin kokusu kükürt içermesi sebebi ile olmaktadır. Bunun yanı sıra bazı parçaların sentetik görünüme sahip olması kara kristal yapıya sahip olmasından dolayıdır. Doğru şekilde kullanıldığında vegan kişilere yumurtaların tadını taklit etmek amacı ile kullanılır. Fakat yanlış kullanımı çürük yumurta gibi bir tada sebep olmaktadır (Harrison,2018).

8. Çeşnili Tuz
Çeşnili tuz, limon veya baharatların bir araya getirilmesi ile oluşturulan tuz çeşididir. Genel itibari ile risotta vb. tatların oluşumunda kullanılır. Yemeklere lezzet verilmesinde önemli bir dokusu vardır (www.yemek.com,2020).

9. Sel Gris
Sel gris yani Fransızca ‘gri tuz’ . Fransızların girişimleri ile ortaya çıkarılan bir deniz tuzu türü olan Sel gris iri tanelere sahip gri görünümlü bir tuz çeşididir. Sel gris kaba ve nemli bir tuzdur (cookingpotsnpans.com,2020). Gri rengi deniz suyu buharlaştığında geride kalan minerallerden gelir. Kavrulmuş sebzeler veya ızgara et veya deniz ürünlerinde bitirme tuzu olarak kullanılır (www.countryliving.com,2020).

10. Fleur de sel / Fiore di cervia (Fransızca ve İtalyanca’da “tuz çiçeği”)
Bu tuz genellikle deniz kokusu ve tadı olarak tanımlanır. Nemli bir tuzdur, bu yüzden oldukça yapışkandır, ancak nem tuzluluğun dilde daha uzun süre kalmasına neden olur. Çok değerli olan bu tuz çeşidi nadir olarak bulunabilmektedir. Güneş ve rüzğarın yapmış olduğu doğal etki ile suyun üzerinde birikmekte olan ince ve berrak tuz kristalleri büyük bir özen içerinde toplanmaktadır. Doğal olarak beyaz olan bu tuza herhangi bir öğütülme ve ezilme işlemi uygulanamaz. Bu sebepten dolayı kıyaslanamaz lezzetini korumaktadır. Yemek pişirmede en son aşamada kullanılmaktadır (www.gurmenet.com/urun/).

11. Pul Tuz
Pul tuzu, kuru plaka benzeri kristaller içeren bir tuz çeşididir. Pul yapısı, kristalin yüzleri ve kenarları arasındaki farklı büyüme oranlarının bir sonucudur. Doğal olarak oluşabilirler ancak tuzlu suyun metal tuz tavaları üzerinde kaynatılması veya sera güneş enerjili buharlaştırıcılarda buharlaştırılması gibi çeşitli yöntemlerle de üretilebilirler. Bu tür tuz, çok güçlü bir tuzlu tada ve çok düşük mineral içeriğine sahiptir (cookingpotsnpans.com,2020).

12. Kırmızı Hawai Tuzu
Kırmızı Hawai tuzu, demir oksit açısından zengin volkanik kil ile karıştırılmış deniz tuzudur. Lezzeti cevizimsi olarak tanımlanır. Çarpıcı kırmızı rengi, bitmiş yemekleri süslemek için mükemmeldir.

13. Füme Tuz
Yaklaşık olarak iki hafta odun ateşinde yavaş yavaş tütsülenen meşe, elma, kızılağaç gibi odunların kullanılarak yapıldığı bir tuz çeşididir. Tadı ve rengi, kullanılan ağacın cinsine ve içilen sürenin uzunluğuna bağlı olarak değişebilir. Acı biber veya barbekü sosu gibi tuzlu yemeklere dumanlı bir tat eklemek için kullanılmaktadır (www.countryliving.com,2020).

14. Dekapaj Tuzu
Sadece dekapaj amacı ile kullanılan bu tuz çeşidi içeriğinde mineral ve iyot bulunmamaktadır.
15. Jukyeom Tuzu
Jekyeom tuzu, bambuda tuzun kavrularak hazırlanması ile oluşan bir Kore ilacıdır. Deniz tuzunun bambu tüplerine doldurulması ve uçlarının mineral bakımından zengin kil ile kapatılması ile hazırlanan karışım 9 kez çam odun fırınında kavrulur. Kil ve bambu’da bulunan mineraller sayesinde tuz daha sağlıklı bir duruma gelmektedir. Bu tuz çeşidi sinirimin düzenlenmesinde ve dezenfektan olarak kullanılmaktadır.

Kaynakça
Ayaz, A.(2008) Tuz Tüketimi ve Sağlık, Sağlık bakanlığı Yayınları.
Ergin, Z. (1988). Tuzun üretim Teknolojisi ve İnsan Sağlığındaki Yeri. Mdencilik, 27(1), 9-30.
Kurt, A. O. (2010). Yahudilik’te Koşer ve Koşer Ekonomisi. C.Ü. ilahiyat Fakültesi Dergisi, XIV(2), 103-149.
Demirkol, Ş., Çifçi, İ. ve Çifçi H. (2018). Kaya Tuzunun Gastronomi ve İnanç Açısından Önemi: Hacıbektaş Kaya Tuzu, 1.Uluslararası Turizmde Yeni Jenerasyonlar ve Yeni Trendler Konferansı (01-03 Kasım 2018) Sapanca, Turkey.
Paul Harrison, So Many Different Types Of Salt, So Little Time. Here’s An Easy Guide,2018.
https://yemek.com/tuz-cesitleri/
https://www.countryliving.com/food-drinks/g30689559/salt-types/

https://www.gurmenet.com/

ZİHNİ BİLİR
GastronomicSecrets Y.K. Üyesi & İçerik Üreticisi
+90 (541) 977 44 41
bilirzihni@gmail.com
zihnibilir@gastronomicsecrets.com